ج - در كتاب عيون اخبار الرضا « 1 » از امير المؤمنين عليه السّلام نقل كرده كه فرمود : ابليس اوّلين كسى بود كه كفر ورزيد و منشأ پيدايش و انتشار كفر شد . مؤلف [ علّامه رحمه اللّه ] : اين روايت را عياشى نيز از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است . « 2 » در كافى « 3 » از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه در ضمن حديثى فرمود : اوّلين معصيتى كه حكايت از نخوت درونى مىكرد و از روى كبر سر زد از ابليس بود . در تفسير قمى « 4 » از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود : « استكبار » اوّلين معصيتى بود كه خداوند بدان نافرمانى شد . « 5 » س 36 - امام على عليه السّلام در نهج البلاغه « 6 » در ضمن خطبه‌اى كه خلقت آدم را وصف مىكند مطالبى را درخصوص سجدهء ملائكه بر آدم و عدم سجدهء ابليس بر آدم بيان فرموده‌اند ، چه نكته يا نكاتى از بيانات آن حضرت مىتوان استفاده نمود ؟ ( بحث روايتى ) ج - در اين خطبه نكته‌اى است كه ادعاى قبلى ما را مبنى بر اينكه « آدم در اين قصّه به‌عنوان مثالى كه انسانيت را مجسم مىسازد ذكر شده و خصوصيتى در شخص او نبوده » تأييد مىنمايد و آن نكته اين است كه امام عليه السّلام امر به سجده را متوجه به ابليس و جنود او دانسته و خصوصيتى براى شخص ابليس قائل نشده ، و نيز معلوم مىشود كه اين داستان در عين اينكه داستان است يك جريان تكوينى را حكايت مىكند . « 7 »

--> ( 1 ) . عيون اخبار الرضا ؛ ج 1 ، ص 191 . ( 2 ) . تفسير عياشى ؛ ج 2 ، ص 34 ، ح 17 . ( 3 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 82 . ( 4 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 42 . ( 5 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 72 . ( 6 ) . نهج البلاغه فيض الاسلام ، ص 30 . ( 7 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 72 .